Vertalen is een vak. Probeer maar eens een vertaling te vinden voor het woord ‘obvious’ uit het Engels. Duidelijk, zonneklaar, voor de hand liggend. Oké, kennelijk is een aardige vertaling, maar wel wat zakelijk: Engelsen gebruiken het woord obvious veel vaker dan wij het woord kennelijk. We hebben in mijn optiek niet een woord in het Nederlands dat 100% datzelfde smaakje heeft. Of denk aan het Duits: Weltschmerz, Sehnsucht. Het is wel te vertalen, maar het is lastig om die originele smaak van dat woord opnieuw gestalte te geven in die andere taal.

Dan hebben we het Arabisch. Een moeilijke taal, dat zal elke Arabier toegeven. Een taal waarvoor je een lange adem moet hebben om die te leren. Een taal met een taaie grammatica en een totaal andere stijl dan het Nederlands. Wat in het Arabisch prachtig klinkt, klinkt in het Nederlands oubollig en gekunsteld. Maar Nederlands heeft ook tal van woorden die we in het Arabisch eigenlijk niet hebben en een beetje moeten uitleggen. Als vertaler krijg je het voor je kiezen: indicatiebesluit, journaalbericht, dagbesteding, eigenwoningforfait, huurtoeslagberekening. Je pakt al snel woordenboeken of stuurt berichtjes naar collega’s: hoe vertaal ik dit in hemelsnaam?

De vertaler heeft het paraat

Ook de andere kant op vertalen is niet altijd makkelijk. Arabisch heeft bijvoorbeeld het woord ^cidda (عدة). Dat betekent ‘de drie maandstonden die een vrouw moet wachten na een scheiding om te kijken of ze zwanger is’. Of neem het woord ‘fiqh’ (فقه). We komen het vaak tegen op diploma’s. We vertalen het vaak met islamitische jurisprudentie, lekker kort. Maar eigenlijk is ‘ijtihad’  (اجتهاد) jurisprudentie en is ‘fiqh’ eigenlijk meer het systeem rondom de jurisprudentie.

Voeg daar nog slechte kopieën, onleesbare handschriften uit Egypte en stokoude juridische formuleringen uit Marokko aan toe en dan zul je begrijpen dat Arabisch vertalen een vak is.

Maar gelukkig. Vreest niet. De ervaren vertaler heeft het allemaal paraat. We zouden wel alleen soms wel willen dat er iets meer waardering bestond voor ons ingewikkelde vak…